Streszczenia
referatów
i posterów

Instytut Badań Czwartorzędu
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich Komisja Badań Czwartorzędu
Polskiej Akademii Nauk
III Seminarium
GENEZA, LITOLOGIA I STRATYGRAFIA UTWORÓW CZWARTORZĘDOWYCH
w 20 rocznicę śmierci PROFESORA BOGUMIŁA KRYGOWSKIEGO

Andrzej Ber Państwowy Instytut Geologiczny Warszawa

Stratygrafia plejstocenu NE Polski w nawiązaniu do schematu stratygraficznego plejstocenu Polski
Stratygrafia plejstocenu NE Polski, tj. Pojezierza Suwalskiego, Równiny Augustowskiej i Pojezierza Mrągowskiego (centralna część Pojezierza Mazurskiego) oparta została głównie na wynikach analiz palinologicznych jeziornych osadów organicznych oraz litologiczno-petrograficznych glin zwałowych i osadów międzymorenowych, najnowszych profili wiertniczych, uzyskanych w czasie prac kartograficznych nad Szczegółową mapą geologiczną Polski w skali 1:50000.
Na Pojezierzu Suwalskim (A.Ber 1974, 1988, 1989, 1996; A.Ber, S.Lisicki, 1995; T.Krzywicki, 1993) wyróżniono dotychczas od 8 do 11 poziomów glacjalnych reprezentowanych w świetle wyników badań litologiczno-petrograficznych (współczynniki petrograficzne). prawdopodobnie przez gliny zwałowe 8 zlodowaceń.: Narwi, Nidy, Sanu, Wilgi, Liwca, Odry, Warty i Wisły. Palinologicznie natomiast udokumentowane zostały osady organiczne jedynie dwóch interglacjałów: mazowieckiego (Z.Janczyk-Kopikowa 1965-1996; B.Andrzejeszczak, 1976; Z.Borówko-Dłużakowa, 1976) i eemskiego (Z.Borówko-Dłużakowa & B.Halicki, 1957), gdyż określenie wieku osadów organicznych z otworu Raczki Wielkie k/Olecka na interglacjał Zbójna oparte zostało na badaniu ekspertyzowym (P.Woźniak, 1982).
Na obszarze Równiny Augustowskiej (A.Ber 1988, 1989, 1996, 1997) wyróżniono do chwili obecnej, również głównie na podstawie wyników badań litopetrograficznych glin zwałowych, 8 poziomów glacjalnych reprezentujących 8 zlodowaceń: Narwi, Nidy, Sanu, Wilgi, Liwca, Odry, Warty i Wisły. Występują tu natomiast w superpozycji udokumentowane palinologicznie osady organiczne interglacjałów augustowskiego (A.Ber, 1996, Z.Janczyk-Kopikowa, 1996) i mazowieckiego (Z.Janczyk-Kopikowa, 1996; Z. Borówko-Dłużakowa, 1965).
Na Pojezierzu Mrągowskim S.Lisicki (1997), podobnie jak na w/w obszarach, na podstawie badań litopetrograficznych glin zwałowych wyróżnił 8 okresów lodowcowych (Narew, Nida, San, Wilga, Liwiec, Odra, Warta i Wisła) a jedynym udokumentowanym palinologicznie interglacjałem jest interglacjał mazowiecki.
Na obszarze NE Polski nie udokumentowano więc dotychczas palinologicznie osadów interglacjałów znanych z obszarów środkowej i południowej Polski tj.: małopolskiego, ferdynandowskiego, Zbójna i lubelskiego. Ostatnio, H.Winter i S.Lisicki, 1998 sugerują możliwość występowania na Pojezierzu Mrągowskim nowego interglacjału (Mrągowskiego), starszego od interglacjału mazowieckiego i zlodowacenia Wilgi.
Póki co jednak, w Polsce NE udokumentowano palinologicznie jedynie trzy (3) okresy interglacjalne tj. augustowski, mazowiecki i eemski. W stosunku do osadów organicznych z Raczek Wielkich k. Olecka zachodzi konieczność przeprowadzenia ponownej tj. pełnej analizy palinologicznej.
Nawiązując do stratygrafii utworów plejstoceńskich Polski środkowej i południowej, gdzie występują udokumentowane palinologicznie (ale w dyskusyjnej pozycji geologicznej) osady interglacjałów ferdynandowskiego i Zbójna, można przyjąć obecnie, podobnie jak D.Krzyszkowski, 1996, za udokumentowane występowanie w Polsce osadów 5 interglacjałów (augustowskiego, ferdynandowskiego, mazowieckiego, Zbójna i eemskiego) oraz w związku z tym jedynie sześciu okresów glacjalnych, a nie ośmiu jak to przyjmuje się w Polsce NE.
Dodać należy, że w schemacie stratygraficznym czwartorzędu Polski J.E.Mojskiego z 1996 r. nie uwzględniony został, wspomniany powyżej, interglacjał Zbójna.

(c) 1998 Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich
Ostatnia aktualizacja 1999.02.14