Streszczenia
referatów
i posterów

Instytut Badań Czwartorzędu
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich Komisja Badań Czwartorzędu
Polskiej Akademii Nauk
III Seminarium
GENEZA, LITOLOGIA I STRATYGRAFIA UTWORÓW CZWARTORZĘDOWYCH
w 20 rocznicę śmierci PROFESORA BOGUMIŁA KRYGOWSKIEGO

Andrzej Kostrzewski Instytut Badań Czwartorzędu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
Grzegorz Rachlewicz Instytut Badań Czwartorzędu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań
Zbigniew Zwoliński Instytut Badań Czwartorzędu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań

Mapa pokryw zachodniego wybrzeża Zatoki Admiralicji, Wyspa Króla Jerzego, Antarktyka
Zgodnie z definicją Jahna (1956) pod pojęciem pokryw rozumie się osady występujące bezpośrednio na współczesnej powierzchni topograficznej terenu, których charakter odzwierciedla naturę współczesnego systemu denudacyjnego. Powyższa definicja pokryw została przyjęta przy opracowaniu koncepcji mapy pokryw zachodniego wybrzeża Zatoki Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w Szetlandach Południowych. Kartowanie pokryw zrealizowano równocześnie z kartowaniem geomorfologicznym (Kostrzewski, Rachlewicz, Zwoliński 1998) podczas badań terenowych w okolicach Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego w latach 1990-1992. Zachodnie wybrzeże Zatoki Admiralicji w dużej mierze zajęte jest w dużej części przez Obszar Specjalnych Zainteresowań Naukowych nr 8 (Site of Special Scientific Interest, SSSI No.8, Headland 1996). Jego współrzędne geograficzne wynoszą 62°08'S i 58°29'W, a powierzchnia równa jest 17,5 km2. Obszar badań rozszerzono o zachodnie i południowe brzegi Zatoki Ezcurra, będącej zachodnią odnogą Zatoki Admiralicji. Obserwacje terenowe przestrzennego zasięgu pokryw na obszarach wolnych od lodu zostały naniesione na podkłady istniejących map topograficznych w skalach od 1:2000 do 1:50000.
Opracowana mapa pokryw zachodniego wybrzeża Zatoki Admiralicji ujmuje współczesne zróżnicowanie facjalne utworów powierzchniowych. Pokrywy te są w dużej mierze wynikiem plejstoceńskiego i holoceńskiego cyklu depozycyjnego, jednak aktualne jej wykształcenie związane jest z recesją lodowców po okresie Małej Epoki Lodowej. Rozmieszczeniem i genezą osadów otoczenia Zatoki Admiralicji zajmowali się m.in. Birkenmajer (1980, 1981, 1997), Marsz (1985), Bachi i in. (1987), Rachlewicz (1996), Kostrzewski, Rachlewicz, Zwoliński (1998). Budowa geologiczna, rzeźba oraz położenie Wyspy Króla Jerzego w morskiej strefie antarktycznej są zasadniczymi wyznacznikami indywidualności współczesnego systemu depozycyjnego wyspy, a tym samym cech strukturalno-teksturalnych badanych pokryw zachodniego wybrzeża Zatoki Admiralicji.
Uwzględniając charakter i zróżnicowanie przestrzenne utworów powierzchniowych przyjęto następujące główne typy pokryw:
  • pokrywy in situ
    • kamienisto-gruzowe
    • gruzowo-gliniaste
  • pokrywy stokowe i podstokowe
    • osypiskowe
    • usypiskowe
    • blokowiska skalne
    • proluwialne
    • soliflukcyjne
    • pasy kamieniste
  • pokrywy kriogeniczne
    • pierścienie kamieniste
    • poligony szczelin mrozowych
  • pokrywy glacjalne
    • morenowe
    • morenowe na lodzie
      • martwym
      • aktywnym
    • egzotyki
  • pokrywy fluwioglacjalne
    • sandrowe
      • na podłożu mineralnym
      • na martwym lodzie
    • form szczelinowych
  • pokrywy fluwialne
    • korytowe
    • pozakorytowe
    • równin aluwialnych
    • stożków napływowych
    • niweo-fluwialne
  • pokrywy litoralne
    • plażowe
    • wałów burzowych
    • akumulacji brzegowej
    • wyniesionych tera morskich
  • pokrywy eoliczne
    • odsypy piaszczyste
    • niweo-eoliczne
    • bruk deflacyjny
  • pokrywy limniczne
    • zastoiskowe
Wydzielone pokrywy odpowiadają podstawowym systemom depozycyjnym funkcjonującym na zachodnim wybrzeżu Zatoki Admiralicji. Uszczegółowieniem treści mapy są charakterystyki cech strukturalno-teksturalnych pokryw.

Literatura
Bachi F.A., Horn F. N.O., Ayup-Zouain y R.N., Dillenburg S.R., 1987: Observaçcoes da morfología e sedimentaçao nas praias da Península Fildes, Ilha Rei Jorge e Stinker Point, Ilha Elefante, Península Antártica. Anais Congreso de la Associaçao Brasileira de Estudos Quaternário, 1, Porto Alegre, 325-333.
Birkenmajer K., 1980: Geology of Admiralty Bay, King George Island (South Shetland Islands) - an outline. Polish Polar Res., 1 (1), 29-54.
Birkenmajer K., 1981: Raised marine features and glacial history in the vicinity of H. Arctowski Station, King George Island (South Shetland Islands, West Antarctica). Bull. l'Acad. Pol. Sci., Ser. Sci. Terre, Vol. XXIX, No. 2, 109-117.
Birkenmajer K., 1997: Quaternary geology at Arctowski Station, King George Island, South Shetland Islands (West Antarctica). Stud. Geol. Pol., 110, 91-104.
Jahn A., 1956: Mapa pokryw i jej znaczenie geomorfologiczne. Czas. Geogr., t. XXVII, z. 3.
Kostrzewski A., Rachlewicz G., Zwoliński Zb., 1998: Mapa geomorfologiczna zachodniego wybrzeża Zatoki Admiralicji, Wyspa Króla Jerzego (Sum.: Geomorphological map of West coast of the Admiralty Bay, King George Island). Materiały IV Zjazdu Geomorfologów Polskich, UMCS Lublin, T. II: Wyprawy Geograficzne na Spitsbergen, 71-77.
Marsz A.A., 1985: Charakterystyka fizyczno-geograficzna obszarów lądowych w otoczeniu Zatoki Admiralicji jako podstawa rozpoznania fragmentu ekosystemu. Wyższa Szkoła Morska w Gdyni, na prawach rękopisu, 146 s.
Rachlewicz G., 1996: Zmienność facjalna osadów przedpola lodowca Ekologii - Wyspa Króla Jerzego - Szetlandy Południowe. In: A. Kostrzewski (Ed.): Geneza, litologia i stratygrafia osadów czwartorzędowych tom II. Wyd. UAM, Ser. Geografia, 57, 249-262.


(c) 1998 Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich
Ostatnia aktualizacja 1999.02.14