III Seminarium GENEZA, LITOLOGIA I STRATYGRAFIA UTWORÓW CZWARTORZĘDOWYCH

Streszczenia referatów i posterów	Instytut Badań Czwartorzędu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza	Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich	Komisja Badań Czwartorzędu Polskiej Akademii Nauk
III Seminarium GENEZA, LITOLOGIA I STRATYGRAFIA UTWORÓW CZWARTORZĘDOWYCH w 20 rocznicę śmierci PROFESORA BOGUMIŁA KRYGOWSKIEGO

Elżbieta Mycielska-Dowgiałło Pracownia Sedymentologiczna, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa
Barbara Woronko Pracownia Sedymentologiczna, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa
Tomasz Wijat Pracownia Sedymentologiczna, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa

Formy i struktury erozyjno-akumulacyjne wód fluwioglacjalnych w korzeniowych partiach ozów

Formy erozyjne powstałe w obrębie podłoża lądoldu przez wody subglacjalne znane są z pogranicza Kanady i Stanów Zjednoczonych. Rozpoznano je również w spągowych partiach ozów im. in. ozu maszewskiego i dobrzykowskiego (Kotlina Płocka). W wyróżnionych ozach w Dobrzykowie i Maszewie stwierdzono obecność głębokich rozcięć erozyjnych w ich spągu. W obu przypadkach eksploatacja piasków i żwirów odsłoniła strefę bocznego kontaktu osadów fluwioglacjalnych z osadami podłoża (iłami warwowymi w przypadku Dobrzykowa i gliną morenową w przypadku Maszewa). Badania osadów fluwioglacjalnych wykazały bardzo dużą zmienność dynamiczną wód, która znalazła swój wyraz zarówno w zróżnicowaniu granulometrycznym osadów w profilu pionowym i poziomym, ich cechach strukturalnych jak i w fazach erozji bocznej. Spowodowała ona selektywną erozję w obrębie warstw mniej odpornych (w przypadku iłów warwowych) lub tworzenie bocznych nisz w okresach gwałtowniejszego przepływu. Zmienność ta była tak duża, że powodowała zachowanie struktur sedymentacyjnych z fazy dynamicznego transportu. Wskazuje na to ukierunkowanie osi dłuższych głazików, w przewadze zbliżone do prostopadłego w stosunku do kierunku przepływu. Analiza transportowanego osadu jak i materiału, który ulegał erozji pozwoliła autorom określić szacunkowo maksymalne wartości szybkości przepływu wód w tunelach subglacjalnych na 2-3 m/sek.