Streszczenia
referatów
i posterów

Instytut Badań Czwartorzędu
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich Komisja Badań Czwartorzędu
Polskiej Akademii Nauk
III Seminarium
GENEZA, LITOLOGIA I STRATYGRAFIA UTWORÓW CZWARTORZĘDOWYCH
w 20 rocznicę śmierci PROFESORA BOGUMIŁA KRYGOWSKIEGO

Kazimierz Tobolski Zakład Paleoekologii Czwartorzędu Instytutu Badań Czwartorzędu UAM Poznań

Osiągnięcia europejskiej paleoekologii i paleolimnologii
Paleoekologia i paleolimnologia są najbardziej znaczącymi częściami składowymi "badań czwartorzędu" - interdyscyplinarnego działu nauk przyrodniczych.
Paleoekologia, mieszcząca różnorodne specjalizacje, nie wyłącznie biologiczne, potrafi z dużą skutecznością penetrować wiele sfer ekologii przeszłości. Zaś specjalizacje paleolimnologiczne, po części splecione z paleoekologicznymi, kładą punkt ciężkości na wodne zbiorniki akumulacji biogenicznej. Obejmują zatem znaczą część obiektów, które odznaczają się umiejętnością rejestrowania minionych zdarzeń. Szczególnie cenną ich zaletą jest przyrodnicze archiwizowanie wiadomości o czynnikach ekologicznych, zarówno biotycznych jak i abiotycznych.
Paleoekologia i paleolimnologia w ciągu ostatnich kilku lat wykazały się nie gasnącą aktywnością, czego dowodem są wspaniałe osiągnięcia. W moim wystąpieniu pragnę przybliżyć - a w gruncie rzeczy - jedynie zasygnalizować tylko niektóre z nich, ograniczając prezentację do wybranych dokonań pochodzących z Europy.
Treścią referatu jest krótka charakterystyka kilku grup zagadnień. Każde z nich posiada wyraźne międzydyscyplinowe powiązanie z główną specjalizacją paleoekologiczną, do której bezsprzecznie należy metoda palinologiczna. Znacząca rola badań palinologicznych zostanie uwypuklona zarówno w sprawie:
  1. datowań w skali lat kalendarzowych,
  2. problematyki interpretacji wahań poziomu wód,
  3. rekonstrukcji paleoklimatycznych,
  4. stopnia wiarygodności rekonstrukcji, opisujących minione zdarzenia.
Oprócz tych głównych haseł, w referacie odniosę się - przeważnie w formie dygresji - do kilku sytuacji w Polsce, rzutujących na nasz aktualny poziom badań paleoekologiczno-paleolimnologicznych (między innymi: umiejętność wydobywania subakwalnych rdzeni osadów jeziornych, zwłaszcza z głębokich akwenów; sprawa kszałcenia paleoekologów).
W końcowej części referatu wskażę na europejski poziom kilku polskich opracowań, zwłaszcza opublikowanych. Dwa z nich należy wymienić w niniejszym streszczeniu, ponieważ zostały ogłoszone drukiem w bieżącym roku:
  • studium paleolimnologiczne jezior Polski Niżowej na podstawie wioślarek (Cladocera), autorstwa dr K.Szeroczyńskiej (Studia Geologica Polonica, 112),
  • ekologiczne studium rozwoju torfowisk wysokich, opracowane przez dr M.Herbichową (Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego).
Referat zostanie podsumowany jednym wnioskiem. Dotyczy on rangi badań palinologicznych i z tym związanej odpowiedzialności za należyty poziom kształcenia fachowców, przydatnych także dla innych działów nauk o ziemi, szerokiego warchlarza nauk biologicznych oraz ochrony przyrody wraz z ochroną środowiska.

(c) 1998 Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich
Ostatnia aktualizacja 1999.02.14